28.02.2019 Tarih ve 30700 Sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren “Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” hükümleriyle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 20. Maddesindeki idari yaptırımlar hükümleri değişikliğe uğramıştır.

20 maddedeki bu değişikliklerden maddenin ikinci fıkrasının ( c )bendinde belirtildiği şekilde, kaçakçılık fiili yapılan istasyonların bir daha lisans alamamasına ilişkin hükmüne geçici bir madde ile geçmişe yönelik olarak  bir iyileştirme getirilmiştir. Buna göre,

“20 nci maddenin ikinci fıkrasının ( c ) bendi, 11.04.2013 tarihinden önce kira sözleşmesi veya benzeri şekilde kullanım hakkı devredilmiş ve devralan adına lisanslandırılmış tesislerde, bu lisans süresince 5607 sayılı Kanunda belirtilen kaçakçılık fiillerinin işlenmesi durumunda, belirtilen tarihten önce kullanım hakkını devreden ayni hak sahiplerinin, söz konusu fiillerden dolayı şüpheli, sanık veya hükümlü olmaması kaydıyla ve bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde Kuruma yeni lisans için başvurulması halinde, söz konusu tesis için uygulanmaz. Varsa geçici durdurma hali ancak yeni lisans verilmesi durumunda kaldırılır”.

Maddeyi açıklamak gerekirse, idari tedbir olarak mühürlenen ya da lisansı iptal edilen tesislerin 11.04.2013 tarihinden önceki devreden ayni hak sahipleri, 5607 sayılı Kanunda belirtilen fillerden dolayı şüpheli, sanık veya hükümlü olmaması kaydıyla, kendi adlarına üç ay içinde lisans başvurusu yapmaları halinde bu tesis için 20. Madde hükümleri uygulanmaz.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 2. maddesinde kaçak petrolün ne olduğu tanımlanmıştır. Buna göre:

Kaçak petrol;

a)    Kurumca belirlenen seviyede ulusal marker içermeyen akaryakıtı,

b)   Yasal yollarla Türkiye’de serbest dolaşıma girdiği belgelendirilemeyen veya menşei belli olmayan petrolü ve petrol ürünlerini,

c)    Kurumdan izin alınmadan; akaryakıt haricinde kalan solvent, madeni ve baz yağ, asfalt, solvent nafta ve benzeri petrol ürünlerinden elde edilen akaryakıtı ya da akaryakıta dönüştürmek maksadıyla kullanılan veya bulundurulan akaryakıt haricinde kalan solvent, madeni ve baz yağ, asfalt, solvent nafta ve benzeri petrol ürünlerini,

d)   10.07.2003 tarihli ve 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa göre kaçak olan petrolü ve petrol ürünlerini,

e)   Sıvı veya gaz halindeki hidrokarbonlarla, hidrokarbon türevi olan yakıtları nakleden boru hatlarından (her türlü üretim, iletim ve dağıtım hatları dahil) veya bunların depolarından veya kuyulardan yasalara aykırı şekilde alınan petrolü ve petrol ürünlerini,

İfade eder.

5015 sayılı yasanın getirdiği yenilikle uygulamada en çok sorun olan kaçak petrol, ulusal marker içermeyen petroldür. Markerin hangi seviyede olacağını belirleyecek olan kurum da, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’dur.

5015 sayılı Kanunun 18. Maddesine göre, rafinericilerin ve dağıtıcıların yurt içinde pazarlayacakları akaryakıta, rafineri çıkışında veya gümrük girişinde kurumun belirleyeceği şart ve özelliklerde marker eklenmesi gereklidir. Kurumun belirlediği ölçülerde ulusal markerin eklenmediği akaryakıt, kaçak petrol sayılmaktadır.

Bunun dışında yasal yollarla Türkiye’ye girdiği belgelendirilmeyen ve menşei belli olmayan petrole ulusal marker eklense dahi, bu petrol de kaçak petroldür.

5015 sayılı Kanunun Ek 3. Maddesi, yukarıda tanımı yapılan kaçak petrolün tespitini ve tasfiyesini düzenlemektedir. Maddeye göre, kaçak petrolün, 5015 sayılı Kanun hükümleri dışında satışa arzedilmesi, satılması, bulundurulması, bu özelliği bilinerek ticari amaçla satın alınması, taşınması veya saklanması yasaktır.

Yine yasanın Ek 5. Maddesine göre, kaçak petrolü satışa arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticari amaçla satın alan, taşıyan ve saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ve yirmibin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca kaçak petrolün ve kaçakçılıkta kullanılan suç araç ve gereçlerinin müsaderesine de hükmedilir.

Yine kaçak petrolü, satışa arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticari amaçla satın alan, taşıyan ve saklayan kişi hakkında kurumca, tasfiye edilen kaçak petrolün vergiler dahil satış bedelinin üç katı tutarında idari para cezası verilir.

Uygulamada yeteri kadar ulusal marker içermeyen akaryakıtla ilgili olarak mahkemelerce ve Yargıtay’ca, standarda uygun olsa da akaryakıtın menşei ve kaçak olup olmadığı hususları araştırılmakta, sonradan ibraz edilen faturanın cezadan kurtulmaya yönelik olduğu kabul edilmekte, ibraz edilen faturanın yakalanan malı temsil edip etmediği denetimi yapılmakta, istasyon sahibinin bilgisi dışında çalışanların bu suçu işlemiş olabileceği savunmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı kabul edilmektedir.