Yazıya göre 18.09.2010 tarihi gelmeden, lisans tadili için önceden müracaat etmek mümkündür. Bu tarihten önce gelen başvurular sözleşme bitim tarihini takiben yürürlüğe konacaktır. Bizim de şu andaki mevzuata göre bayilere önerdiğimiz yegane çözüm budur. Ancak EPDK bu dosyaları 18.09.2010 tarihinden önce inceleyip bu tarihten sonra yürürlüğe hazır hale getirirse, bayilerin ve kendilerinin işleri daha da kolaylaşacaktır.

Tüney’e göre, başka bir dağıtıcıyla bayilik anlaşması yapan bayilerin kesinlikle lisans tadilatı yapana kadar faaliyette bulunmaması gerekir. Ancak bir başka dağıtıcıyla anlaşma yapmayan bayilerin tanklarında bulunan yakıtı 18.09.2010 tarihinden sonra 3 ay satabileceği belirtilmiştir. Burada bir çelişki bulunmaktadır.

Tanklarını 17.09.2010 tarihinde dolduran bayi, yeni bir anlaşma yapmadan 3 ay bu yakıtı satabilecekken, aynı durumda olup da başka bir dağıtıcıyla anlaşma yapanın bu hakkı neden yoktur. Lisans tadilatı yapması muhtemel fakat muallakta olan bayiye verilen 3 aylık süre, yasal koşulları yerine getirerek lisans tadili yapan bayiye neden tanınmamaktadır, anlamak zordur. Bunun gerekçesi olsa olsa,  ”lisans, lisansta yazılı olan hakların kullanılabilme yetkisini verir”  kuralıdır. Bu durumda, yasa ve yönetmeliğe göre lisansta bulunması zorunlu olmadığı halde EPDK tarafından lisansa kaydedilen dağıtıcının değişmesi halinde, bu faaliyet EPDK tarafından 5015 sayılı yasaya aykırı bulunacaktır. Ancak bu durum bize göre 5015 sayılı yasaya aykırı bir faaliyet değildir. Zira bayi başka dağıtıcıyla sözleşme yapmışsa da, başka dağıtıcıdan aldığı malı değil, önceki dağıtıcıdan aldığı malı satmakta, böylece lisansın verdiği haklara aykırı hareket etmemektedir. Tadil yapılana kadar lisans eski şartlarda geçerli olduğundan ortada yasaya aykırı bir durum yoktur.

Bu sebeple EPDK ceza verir ya da vermez bilemeyiz ama, 17.09.2010 tarihinde tanklarını eski dağıtıcısından dolduran ve 18.09.2010 da da lisans tadilatı müracaatında bulunan bayi, eski dağıtıcısındaan aldığı malı bitirene kadar faaliyette bulunabilir. EPDK’nın bu faaliyete vereceği cezanın yasada bir karşılığı bulunmamaktadır.

Soru: 18.09.2010 tarihinde intifamızın, kira şerhimizin kaldırılması için ihtarname çekmemiz gereklimidir ?

18.09.2010 tarihi ile ilgili açıklamalar, beyanlar o kadar açık yapıldı ki sağır sultan bile duydu. Bayilerin ve özellikle dağıtım şirketlerinin, 5 yılla sınırlı intifa, kira vs. sözleşmelerini bilmemesi artık söz konusu değil. Bu sebeple bilinen bir gerçeği yeniden dağıtım şirketine ihbar ederek, benim intifamı, kira şerhimi kaldır şeklinde bir ihtara ve ihbara gerek yoktur. Tam aksine dağıtım şirketi bayilere bildirim yaparak, şu tarihte tapuya gelin, intifayı, şerhi kaldıracağız demesi gerekir.

Ancak 18.09.2010 tarihinde bayilik sözleşmesi bitecek bayilerin yeni dağıtım şirketleri ile 3 ay içerisinde bayilik anlaşması yapmaları ve lisanslarını tadil etmeleri gerekeceğinden, EPDK eski sözleşmenin feshine dair belge getir diyecektir. İşte bu durumda 18.09.2010 tarihinden itibaren sözleşmenin devam etmeyeceği, sözleşmenin Rekabet Kurulu’nun kararları çerçevesinde son bulduğu şeklinde bir fesih ihbarının dağıtıcıya gönderilmesi zorunlu görülmektedir.

İntifa ve kira sözleşmelerinin sonlandırılması için gerekli olmayan ihtarname, bayilik sözleşmesinin 18.09.2010 tarihinde son bulduğuna dair EPDK nezdinde ispat vasıtası olacağından, dağıtıcıya gönderilmesi gerekir. Lisans tadil işlemlerinin çabuk sonuçlandırılması için bu fesih ihbarlarının şimdiden yapılmasında yarar vardır.

Dağıtıcıya gönderilecek fesih ihbarlarının, sözleşmeyi tek taraflı feshediyorum şeklinde, sebebi ve çerçevesi çizilmeden kaleme alınması, ileride başka sorunlara neden olabilecektir. Bu sebeple bu fesih ihbarlarının, Rekabet Kurulu kararları ve yasal durumun sonucunda meydana geldiği içeriğini de taşıması gerekir.Fesih ihbarı, tek taraflı bir sözleşme feshi değil, yasal sonucun hatırlatılması şeklinde olmalıdır.

Aslında yukarıdaki fesih ihbarı açıklamamız, bayilerin 18.09.2010 tarihinden itibaren lisans tadili için zor durumda kalmamalarını amaçlamaktadır.Bizim hukuki görüşümüze göre, 18.09.2010 tarihinde sözleşmesi biten bayilerin sözleşmeleri dağıtım şirketlerince feshedilmeli ve durum EPDK’ya bildirilmelidir. Aksi taktirde yine Rekbet Kurumu’na şikayetle cezaya muhatap olmaları kaçınılmaz olacaktır.

Rekabet Kurulunun bir yılı aşkın süredir akaryakıt sektöründeki dikey anlaşmalara ilişkin almış olduğu ve Danıştay tarafından da hukuka uygun bulunan kararları çerçevesinde, gelinen süreç hakkında sektörde oluşan bazı tereddütlerin giderilmesi amacıyla bir açıklama yapılması gereği ortaya çıkmıştır.

Bilindiği üzere 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 5. maddesi dikey anlaşmalarda yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün ya da daha genel ifade ile rekabet yasağının en fazla beş yıl süreyle geçerli olacak şekilde düzenlenebileceğini öngörmektedir. Ancak sadece bayilik sözleşmelerinin beş yıl süreli olarak düzenlenmesi, bayilik sözleşmeleri ile bağlantılı ve onlarla birlikte değerlendirilen intifa, tapuya şerh edilmiş kira ve benzeri uzun süreli sözleşmelerin süreleri beş yıl kuralına uyumlaştırılmadıkça yeterli olmamaktadır.

Nitekim Rekabet Kurulu bu noktadan hareketle, 5.3.2009 tarihli kararlarında, intifa ve tapuya şerh edilmiş kira gibi sözleşmelerin bayi üzerindeki rekabet yasağının süresini fiili olarak uzattığı tespitine yer vermiş ve bu tür sözleşmelerin varlığında beş yılı aşan süreler bakımından dikey anlaşmaların Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamayacağını belirtmiştir. Söz konusu kararların alınmasında Kurumumuzca hazırlanan Akaryakıt Sektör Raporu’ndaki tespitler ile Danıştay’ın 13.5.2008 tarihli Total-Akdağ kararı ve akademisyenlerden alınan görüşler son derece belirleyici olmuştur.

İzleyen süreçte konu ile ilgili pek çok başvuru, Rekabet Kurulunca yine aynı esaslar çerçevesinde karara bağlanmış ve anlaşmaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’daki yasaklamadan muaf olacağı, sürelerin ne şekilde hesaplanacağı bu kararlarda ortaya konulmuştur.

Diğer yandan, Rekabet Kurulunun söz konusu kararlarının iptali için çeşitli dağıtım şirketlerince Danıştay’da davalar açılmıştır. Bu davalarda yürütmenin durdurulması talepleri Danıştay 13. Dairesince reddedilmiş; ret kararlarına karşı davacılar tarafından yapılan itirazlar da Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından haklı görülmemiştir. Bunun da ötesinde söz konusu davalardan üç tanesi Danıştay 13. Dairesince esastan görüşülerek reddedilmiştir. Dolayısıyla Rekabet Kurulunun sektörde yaygın olarak “intifa kararları” olarak bilinen, akaryakıt sektöründeki dikey anlaşmalara ilişkin kararlarının ve bu kararlara esas teşkil eden ikincil mevzuatın usule ve hukuka uygunluğu, Danıştay 13. Dairesince de teyit edilmiştir.

Tüm bu özetlenen sürecin bir sonucu olarak, 18 Eylül 2005 tarihinden önce imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmeleri ile bunlarla bağlantılı intifa veya tapuya şerh edilmiş kira sözleşmelerinden oluşan dikey anlaşmaların önemli bir bölümünün, en geç 18 Eylül 2010 tarihi itibarıyla sona erdirilmesi veya duruma göre sözleşmelerle ilgili gerekli tadillerin yapılması zorunluluğu bulunmaktadır.

Bununla birlikte, sektörün çeşitli seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüslerden ve teşebbüs birliklerinden, uygulamanın ileri bir tarihe ertelenmesine yönelik bir çalışma olup olmadığı yönünde Kurumumuza çeşitli sorular gelmektedir. Öncelikle belirtilmelidir ki 18 Eylül 2010 tarihi, ilgili kararlara esas teşkil eden 2002/2 sayılı Tebliğ’in çeşitli hükümlerinin yürürlüğe giriş tarihinden kaynaklanmaktadır. Hâlihazırda ise Rekabet Kurumunun gündeminde Tebliğ’in kısmen veya tamamen değiştirilmesi yahut uygulamasının ertelenmesi yönünde bir çalışma bulunmamaktadır. Dolayısıyla 18 Eylül 2010 tarihiyle ilgili bir erteleme de söz konusu değildir.

Bu noktada ilgilileri bakımından önem arz ettiği düşünülen bir hususu hatırlatmakta fayda görülmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 56. maddesinde, muafiyet koşullarını taşımayan bir anlaşmanın geçersizlik yaptırımına tabi kılınacağı düzenlenmiştir. Bu nedenle, özellikle petrol piyasası mevzuatı hükümleri uyarınca geçerli bir bayilik sözleşmesi olmaksızın bayilik faaliyeti yapılamayacağı hususu da dikkate alındığında, ilgili dağıtım şirketlerinin ve bayilerin gerek rekabet hukuku mevzuatı gerekse petrol piyasası mevzuatı bakımından mağdur olmamaları için, en geç 18 Eylül 2010 tarihine kadar gerekli tedbirleri almalarında büyük önem bulunmaktadır.

İlgililere ve kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Prof. Dr. Nurettin Kaldırımcı

Rekabet Kurumu Başkanı

Gelişen olaylar neticesinde, dağıtıcıların açtığı sebepsiz zenginleşmeye dayalı geri alma davalarında, bir kısım bayiler de aksi görüşü savunmaktaydı. 15 yıl karşılığı intifa bedeli alan bayi, ben şimdi neden 10 yıllık parayı geri vereyim ben devam etmek istiyorum dese de, dağıtım şirketi olmaz diyor. Çünkü Rekabet Kurumu’ndan çekiniyor. Peki ne olacak. Olacağı, yeniden 5 yıllık sözleşme ve intifa yapılacak, kalan 5 yılın parasını da teminat altına alacaksın.

Böyle saçma bir uygulama olur mu ?

Peki ne olacak.

Rekabet Kurumu tarafların bir arada başvurmasıyla, yanlarında da avukatları olacak şekilde bundan sonraki hakların, alacakların, uygulamaların, yasal mevzuatın ne olduğu bayiye açıklanacak, bayi kabul ettiğinde 10 yıl, 15 yıl bireysel muafiyet tanınacak.

Peki küçük dağıtım şirketlerinin piyasaya girmesi nasıl sağlanacak. Ben bayi olarak özgür irademle avukatımın yukarıda belirtilen tüm açıklamayı bana yapması karşısında, yeni bir dağıtım şirketiyle anlaşmak istemiyor ve eski dağıtıcımla devam etmek istiyorsam buna kim karışabilir. Tüm sözleşmeleri sonlandırıp 5 yıllık yeni sözleşme yapmakla bireysel muafiyet tanınması arasında ne fark var. Rekabet Kurulu, özgür iradeleri dışında 5 yıldan fazla bayiliğe zorlananlar açısından bir karar vermek zorunda kalmış ve fakat sistem herkes için uygulanır olmuştur. Karar her bayinin kendi dağıtıcısını seçme özgürlüğünü belirli bir yılla sınırlarken, özgürlük alanını bir kısım bayiler açısından da daraltmıştır. Küçük dağıtım şirketleri işte bu 5 yıllık sınıra giren ve eski dağıtıcısından memnun olmayan bayilerle piyasaya girceklerdir. Aksi görüş, bayiye dayatma anlamına gelir.

Rekabet Kurulu çok doğru bir karar verirken bundan zarar görecek bayilerin sesine de kulak vermesi lazım.

Bir başka bayi LPG dağıtıcısının levhasını istasyona asmadığından 219.000 TL ceza almış EPDK’dan. Levhayı istedim dağıtıcım göndermedi, onun için asmadım demiş savunmasında. Savunmada levhayı asmadığını ikrar eden bayiye EPDK’nın ceza vermekten başka bir şansı yok. Şimdi bayi diyor ki, ben sordum bir avukata, bir şey olmaz, yaz bir şey gönder dedi. Ben de yazdım, şimdi neden ceza geldi. Dur bakalım daha bunun ödeme zamanı da gelecek….

İşte sektör böyle hareket ediyor. Üzerinde hiç bir sorumluluk olmayan adamlara sorarsan soruyu cevap da seni rahatlatma biçiminde olur. Sonra ödeme günü gelir, hani bir şey olmayacaktı, hani EPDK’nın yetkisi yoktu, niye hesaba haciz koydun, niye kamyonumu bağladın sayın vergi dairesi müdürü. Kuruşuna kadar alırlar, çünkü sen iş adamı olamamışsın, sokaktaki adamın ağzıyla hareket eden sıradan bir adamsın.

Henüz Rekabet Kurulu kararı çıkmamışken dahi, dağıtıcısıyla görüşmeye gitmeye hazırlanan, haklarının ne olduğunu bilmek isteyen bir bayi bize rapor hazırlatmıştı. Belki o gün bir kaç kuruş harcama yapmıştı ama sonunda kazanan o oldu. Dağıtısının karşısına yasal haklarını bilerek oturdu, pazarlığını yaptı ve kazandı. Siz ne yapıyorsunuz, para vermediğiniz bir avukata hakkınızın ne olduğunu soruyorsunuz, sokaktan geçerken. O da bedavaya zaman kaybetmek istemediğinden, bir şey olmaz yaz bir şeyler gönder diyor. Bir şey olduğunda ne diyebilirsin o avukata, para mı verdin kardeşim, iş adamı gibi karşıma oturup sorunu gerçek boyutuyla görüştün mü demez mi sana.

Bir keresinde bu köşeye yorum yazan bir bayi, kardeşim ortalığı bulandırıp kendinize çıkar sağlamak istiyorsunuz diye yazmıştı. Gece gündüz buradan sizlerin sorularına cevap vererek ne çıkar sağladığımızı da anlayamadık bugüne kadar ama, bu cahilliğe de cevap vermedik. Siteye hiç bir dağıtıcıdan veya tedarikçiden reklam almadık, hiç bir dağıtım firmasının yöneticilerini tanımayız. Bu kadar bilgi ve birikimimizi bir kaç dağıtıcıyla paylaşsaydık, emin olun o zaman çok çıkarımız olurdu.

Bayi arkadaşlar, sektör olduğunuzun bilincine varın lütfen. Sektördeki dernek, sendika vs. tüm yöneticilerden devamlı bilgi alın. Sorunların tamamı hukukidir ve hukuki işlerde size yardımcı olacak kişiler ancak avukatlardır. Lütfen kendiniz için yörenizdeki avukatlara danışmadan adım atmayın.

Bir fıkra…Amerika’da hiç dava kaybetmeyen ünlü bir avukat varmış, adamın birisi davasını ona vermiş, ilk celsede dava kaybedilmiş. Adam avukata, hani hiç dava kaybetmezdin neden davamı kaybettin diye sormuş. Avukat cevap vermiş, ben kaybetmedim, ben avukatım, kaybeden sensin.

Kaybeden ve parayı ödeyecek olan sizsiniz, sakın bunu başkalarının üstüne atarak sıyrılacağınızı zannetmeyin. İşin gereği neyse onu yapın. Ortopedist dururken kırıkçıya gitmeyin. Yoksa sakat kalacaksınız.

Shell&Turcas Petrol A.Ş. – 704 bayii 24.06.2010,  ( 10-45/806-267 )

Shell&Turcas Petrol A.Ş. ile 704 bayii arasındaki anlaşmalara bireysel muafiyet tanınması talebi üzerine yapılan inceleme sonucunda;

 Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan:

 K U R U L  K A R A R I

 Karar No:  2574/12                                                                           Karar Tarihi: 27/05/2010

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 27/05/2010 tarihli toplantısında, 11/05/2006 tarih ve 753/120 sayılı Kurul Kararı Eki olan Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu ve Bildirim Açıklamaları Bölüm 1- “BAŞVURU DİLEKÇESİ EKLERİ” tablosuna (8) numaralı dipnot olarak aşağıdaki ibarenin eklenmesine,

“(8) 01/01/2005 tarihinden önce akaryakıt istasyonu olarak faaliyet gösterdiği usulüne uygun şekilde düzenlenmiş belgelerle ispat edilen yerler için yapılacak lisans başvurularında aranmaz.”

 karar verilmiştir.

Bu konuda bilgi edinme başvurusu çerçevesinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na başvuran site hukuk danışmanımız Av.Murat Başman’a verilen cevapta da, böyle bir mecburiyetin sektörle ilgili hiç bir mevzuatta yer almadığı belirtilmiştir. Peki böyle bir cevabı veren EPDK bu cezaları neden uygulamıştır.

Hatırlayın sevgili bayiler, EPDK’ya ilk lisans başvurunuzda sunduğunuz matbu dilekçelerinizi. Orada çeşitli katagoriler vardı….örneğin, bayilik, istasyonlu, istasyonsuz…başvurduğunuz şekle göre kutucuklara (x) işareti koyuyordunuz. İşte orada en sağda işletilecek köy pompası bölümünü hepiniz boş geçtiniz. Yani ilk lisans başvurunuzda köy pompanız olmadığını belirttiniz. Bu başvurunuzdan sonra tespit edilen köy pompaları bildirimsiz olduğundan cezaya muhatap oldunuz. Çünkü size verilen lisanslarda, akaryakıt satış yeri sadece istasyonunuz olarak gösterilmiştir. Yani ilk lisans başvurusunda  köy pompaları EPDK’ya bildirilseydi, bunlar da lisansta satış yeri olarak yer alacaktı. Bu yapılmadığından lisasnta yer almayan yerde akaryakıt satışı yapmış oldunuz. Bu sebeple de 8.maddeye aykırılıktan değil, lisansta yer alan haklar dışında faaliyet göstermekten cezalandırıldınız.

Peki gerçekten yasal durum böyle mi, bu durumdaki istasyonlar ne yapmalı. Bu eylemin cezası EPDK tarafından verilen cezalar mı ?

Biz bu sayfalarda her zaman şunu savunduk. Gelen cezayı avukata götürüp buna karşı dava açın dediğinizde, avukatın da hemen “görünen köy kulavuz istemez, böyle bir mecburiyet yok, yanlış karar “deyip dava açmaya çalışması, beklenen sonuçları da getirmiş oldu. Oysa her zaman EPDK’daki lisans dosyası incelenmeli, sizin tarafınızdan yasal şartların yerine getirilip getirilmediği, getirilmemişse bunun çareleri aranmalıydı. Bunlar yapılmadan sadece karara bakıp dava açmak gördüğünüz gibi cezaların iptali yolunu açmadı.

Öyleyse şimdi ne yapmalı. Cezaya mahkum olup da açılan davaları reddolunanlar yeniden dava açabilir mi….bütün bunların cevaplarını site hukuk danışmanımıza sorduk. Cevaba göre, yeniden dava açmak mümkün ancak yeni davaların kazanılıp kazanılmayacağı, hem lisans dosyanızın hem de önceki dava dosyanızın incelemesi neticesinde ortaya çıkacaktır. Öncelikle lisans dosyanızın bir kopyasını alarak davayı yürüten avukatınıza başvurun, avukatınızın burada açıkladığımız hususlara dikkatini çekin. Gerekirse tarafımızdan bilgi ve belge desteği sağlanacağını da söyleyin. Umarız yeni çabalarınızda başarılı olursunuz.

Aslında sektörde asıl beklenen af umuduydu, ama bu umut bugüne kadar gündeme dahi gelmedi. 2003 den sonra birden hayatımıza giren lisanslı yaşam, çürük elmalardan çok bilgisiz bayilerin başına dert oldu. EPDK’nın hükmettiği para cezalarının gerçek nedeninin, kötü niyetten değil bilgi eksikliğinden olduğu davalarda gün gibi ortaya çıktı.

Biz bu sayfalardan her zaman yasal tüm hakların kullanılması gerektiğini savunduk. Nitekim bunda da haklı çıktık. Unutmayın taşıma lisansı olmadan kendi malını taşıyan bayilerden cezalarını ödeyenlerin paraları uçup gitti. Dava açanların bir çoğu dava sürecinde yasa değişikliğinden yararlanarak bu cezalardan kurtuldular. Unutmayın bu bir vergi değil, ceza…ve siz suçlu değilseniz bu cezayı neden ödeyesiniz.

Şimdi yine söylüyoruz; idari para cezalarına mahkum edilip davalarını kaybedenler de idare hukukunun tüm ilkelerinden, yüksek mahkeme kararlarından yararlanarak bu davalarının yeniden görülmesini sağlayabilirler. Bu süreç içinde para cezalarının tahsilini durdurabilirler. Önümüzdeki günlerin ne getireceği belli olmaz ve bu belirsizlik bayinin işine yarayabilir.

Nitekim Danıştay’da bir kararında, davanın reddine ilişkin kararın davacı açısından kesin hüküm niteliği taşımadığına ve aynı konuda yeni bir başvuruya verilen cevabın yeni işlem sayılmasına ve böylece yeni dava açılmaya olanak tanıdığına hükmetmiştir.

Size düşen yasal yolları kovalamak,bize düşen, hukuka ve size yardımcı olmak. Lütfen avukatınıza başvurun ve lehinize tüm yasal süreçleri kullanın. Kolay gelsin.