Bugün sitemize gelen telefonlardan yüksek miktarlı harçları bayilerin ödemek istemedikleri anlaşılmaktadır. Burada bir taktik hatası da yapılmaktadır. Bir kere tapuda bedelsiz terkinin harcı % 0 54 dür. Oysa terkin yapılırken intifanın kullanılmayan kısmıyla ilgili bedel konulsa burada harç % 0 15 e düşmektedir. Yani yaklaşık 3 de biri. Ancak böyle bir hesaplamada da bayiler, intifa bedelini geri ödemeyi mi taahhüt etmiş oluyoruz endişesine düşeceklerdir. Yine işlem yapılmayacaktır.

Harç miktarını azaltmak için dağıtıcıdan gelen vekaletnamelerde resmi senette yazılı intifa bedellerinden geriye kalan süre tespit edilerek bir bedel konulmalı ve bu bedel üzerinden işlem yapılması sağlanmalıdır. Ancak bu durumda da vekil olan kişi dağıtım şirketine bu bedel kadar sorumlu olacaktır. Çünkü terkinde tapuda tutulan senette bu bedeli aldım diye vekile imza attırılacaktır. Aman dikkat…

Bunun için biz diyoruz ki, dağıtıcıdan vekaletname almayın, dağıtıcının kendi yetkilisi tapuya gelerek bedeli bildirsin bu bedel üzerinden terkin harcı ödenerek intifa kaldırılsın.

Bunun dışındaki her işlem bayinin zararınadır.

Şimdi dağıtım şirketleri harıl harıl hesap yapacak, intifa, kira, kredi vs. den kullanılmayan döneme tekabül eden alacaklarını hesaplayacak, bayilere ihtarname gönderecek ve dava açacaktır. Her bir bayinin sözleşmesi, para vs. alımları o derece değişiktir ki, bunların hangilerinin iade edilieceği, hangilerinin iadeye tabi olmayacağı, hangi bayinin dağıtıcısından ne talep edeceği ancak bir avukat tarafından değerlendirilebilir. Bazen bayinin de dağıtıcıdan talep edebileceği durumlarla da karşılaşilabilecektir.Örneğin bazı dağıtım şirketleri uzun süreli intifalara karşılık bayilerine öyle yatırımlar yaptırmışlar ki, şimdi o dağıtıcının bayisi olmaktan çıktıysanız, bu yatırımın dağıtıcıdan tazmin ettirilebilmesi de mümkün olabilecektir.

Bu arada EPDK önlemlerimi aldım, konunun hassasiyetini biliyorum dese de asli görevi olan denetimlerine devam edecek ve lisans tadili yapmadan yeni dağıtıcısının yakıtını satan bayiye ceza verecektir. EPDK idari para cezalarının iptali son derece güç olduğundan, bu dönemde en önemli husus buna dikkat olacaktır.

Eski dağıtıcının reklam tabela, giydirme vs. gibi işaret ve ibarelerini bir ay içinde istasyondan kaldırmak ve yeni dağıtıcınınkileri asmak da zorunludur. Aksi taktirde yine yüksek cezalara muhatap olabileceksiniz. Tabelayı yeni dağıtıcı göndermedi, giydirmeler henüz hazırlanmadı gibi iddialar dinlenmeyecektir. Bu durumda en azından yeni dağıtıcının logosunun olduğu bir tabela istasyonda görünür bir yerde mutlaka bulunmalıdır.

18.09.2005 tarihinden sonra yapılmış sözleşmeler de bu tarihten itibaren 5 yıl sonra aynı sonuçlara ulaşacaktır. Bu sebeple bu sürecin bir kaç yıl devam edeceği kuşkusuz olduğundan, buradaki tüm yazı ve sonuçlar o bayiler için de geçerlidir.

Yeni dönem herkese hayırlı olsun.

Rekabet Kurulunun bir yılı aşkın süredir akaryakıt sektöründeki dikey anlaşmalara ilişkin almış olduğu ve Danıştay tarafından da hukuka uygun bulunan kararları çerçevesinde, gelinen süreç hakkında sektörde oluşan bazı tereddütlerin giderilmesi amacıyla bir açıklama yapılması gereği ortaya çıkmıştır.

Bilindiği üzere 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 5. maddesi dikey anlaşmalarda yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün ya da daha genel ifade ile rekabet yasağının en fazla beş yıl süreyle geçerli olacak şekilde düzenlenebileceğini öngörmektedir. Ancak sadece bayilik sözleşmelerinin beş yıl süreli olarak düzenlenmesi, bayilik sözleşmeleri ile bağlantılı ve onlarla birlikte değerlendirilen intifa, tapuya şerh edilmiş kira ve benzeri uzun süreli sözleşmelerin süreleri beş yıl kuralına uyumlaştırılmadıkça yeterli olmamaktadır.

Nitekim Rekabet Kurulu bu noktadan hareketle, 5.3.2009 tarihli kararlarında, intifa ve tapuya şerh edilmiş kira gibi sözleşmelerin bayi üzerindeki rekabet yasağının süresini fiili olarak uzattığı tespitine yer vermiş ve bu tür sözleşmelerin varlığında beş yılı aşan süreler bakımından dikey anlaşmaların Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamayacağını belirtmiştir. Söz konusu kararların alınmasında Kurumumuzca hazırlanan Akaryakıt Sektör Raporu’ndaki tespitler ile Danıştay’ın 13.5.2008 tarihli Total-Akdağ kararı ve akademisyenlerden alınan görüşler son derece belirleyici olmuştur.

İzleyen süreçte konu ile ilgili pek çok başvuru, Rekabet Kurulunca yine aynı esaslar çerçevesinde karara bağlanmış ve anlaşmaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’daki yasaklamadan muaf olacağı, sürelerin ne şekilde hesaplanacağı bu kararlarda ortaya konulmuştur.

Diğer yandan, Rekabet Kurulunun söz konusu kararlarının iptali için çeşitli dağıtım şirketlerince Danıştay’da davalar açılmıştır. Bu davalarda yürütmenin durdurulması talepleri Danıştay 13. Dairesince reddedilmiş; ret kararlarına karşı davacılar tarafından yapılan itirazlar da Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından haklı görülmemiştir. Bunun da ötesinde söz konusu davalardan üç tanesi Danıştay 13. Dairesince esastan görüşülerek reddedilmiştir. Dolayısıyla Rekabet Kurulunun sektörde yaygın olarak “intifa kararları” olarak bilinen, akaryakıt sektöründeki dikey anlaşmalara ilişkin kararlarının ve bu kararlara esas teşkil eden ikincil mevzuatın usule ve hukuka uygunluğu, Danıştay 13. Dairesince de teyit edilmiştir.

Tüm bu özetlenen sürecin bir sonucu olarak, 18 Eylül 2005 tarihinden önce imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmeleri ile bunlarla bağlantılı intifa veya tapuya şerh edilmiş kira sözleşmelerinden oluşan dikey anlaşmaların önemli bir bölümünün, en geç 18 Eylül 2010 tarihi itibarıyla sona erdirilmesi veya duruma göre sözleşmelerle ilgili gerekli tadillerin yapılması zorunluluğu bulunmaktadır.

Bununla birlikte, sektörün çeşitli seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüslerden ve teşebbüs birliklerinden, uygulamanın ileri bir tarihe ertelenmesine yönelik bir çalışma olup olmadığı yönünde Kurumumuza çeşitli sorular gelmektedir. Öncelikle belirtilmelidir ki 18 Eylül 2010 tarihi, ilgili kararlara esas teşkil eden 2002/2 sayılı Tebliğ’in çeşitli hükümlerinin yürürlüğe giriş tarihinden kaynaklanmaktadır. Hâlihazırda ise Rekabet Kurumunun gündeminde Tebliğ’in kısmen veya tamamen değiştirilmesi yahut uygulamasının ertelenmesi yönünde bir çalışma bulunmamaktadır. Dolayısıyla 18 Eylül 2010 tarihiyle ilgili bir erteleme de söz konusu değildir.

Bu noktada ilgilileri bakımından önem arz ettiği düşünülen bir hususu hatırlatmakta fayda görülmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 56. maddesinde, muafiyet koşullarını taşımayan bir anlaşmanın geçersizlik yaptırımına tabi kılınacağı düzenlenmiştir. Bu nedenle, özellikle petrol piyasası mevzuatı hükümleri uyarınca geçerli bir bayilik sözleşmesi olmaksızın bayilik faaliyeti yapılamayacağı hususu da dikkate alındığında, ilgili dağıtım şirketlerinin ve bayilerin gerek rekabet hukuku mevzuatı gerekse petrol piyasası mevzuatı bakımından mağdur olmamaları için, en geç 18 Eylül 2010 tarihine kadar gerekli tedbirleri almalarında büyük önem bulunmaktadır.

İlgililere ve kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Prof. Dr. Nurettin Kaldırımcı

Rekabet Kurumu Başkanı

Gelişen olaylar neticesinde, dağıtıcıların açtığı sebepsiz zenginleşmeye dayalı geri alma davalarında, bir kısım bayiler de aksi görüşü savunmaktaydı. 15 yıl karşılığı intifa bedeli alan bayi, ben şimdi neden 10 yıllık parayı geri vereyim ben devam etmek istiyorum dese de, dağıtım şirketi olmaz diyor. Çünkü Rekabet Kurumu’ndan çekiniyor. Peki ne olacak. Olacağı, yeniden 5 yıllık sözleşme ve intifa yapılacak, kalan 5 yılın parasını da teminat altına alacaksın.

Böyle saçma bir uygulama olur mu ?

Peki ne olacak.

Rekabet Kurumu tarafların bir arada başvurmasıyla, yanlarında da avukatları olacak şekilde bundan sonraki hakların, alacakların, uygulamaların, yasal mevzuatın ne olduğu bayiye açıklanacak, bayi kabul ettiğinde 10 yıl, 15 yıl bireysel muafiyet tanınacak.

Peki küçük dağıtım şirketlerinin piyasaya girmesi nasıl sağlanacak. Ben bayi olarak özgür irademle avukatımın yukarıda belirtilen tüm açıklamayı bana yapması karşısında, yeni bir dağıtım şirketiyle anlaşmak istemiyor ve eski dağıtıcımla devam etmek istiyorsam buna kim karışabilir. Tüm sözleşmeleri sonlandırıp 5 yıllık yeni sözleşme yapmakla bireysel muafiyet tanınması arasında ne fark var. Rekabet Kurulu, özgür iradeleri dışında 5 yıldan fazla bayiliğe zorlananlar açısından bir karar vermek zorunda kalmış ve fakat sistem herkes için uygulanır olmuştur. Karar her bayinin kendi dağıtıcısını seçme özgürlüğünü belirli bir yılla sınırlarken, özgürlük alanını bir kısım bayiler açısından da daraltmıştır. Küçük dağıtım şirketleri işte bu 5 yıllık sınıra giren ve eski dağıtıcısından memnun olmayan bayilerle piyasaya girceklerdir. Aksi görüş, bayiye dayatma anlamına gelir.

Rekabet Kurulu çok doğru bir karar verirken bundan zarar görecek bayilerin sesine de kulak vermesi lazım.

Rekabet Kurulu’nun 05.03.2009 tarih ve 2009/1-14 Dosya, 09-09/187-57 Karar numaralı Barbaros-Altınbaş kararı ile 05.03.2009 tarih ve 2009/1-13 Dosya, 09-09/186-56 Karar numaralı Pol-Pet-Bölünmez kararında konuyla ilgili açıklaması şöyledir:

Son günlerde konuyla ilgili tarafımıza gelen sorular, dağıtım şirketlerine hiç borç bulunmamasına karşın ipotekleri fek etmedikleri, nedeni sorulduğunda, gelin yeni sözleşme yapalım ondan sonra kaldırırız şeklinde baskı açıklamaları yapıldığı, bu durumda ne yapılması gerektiği şeklindedir.

18.09.2005 tarihinden önce başlamış dikey ilişkilerde en geç 18.09.2010 tarihinde, bu tarihten sonrakilerde ise 5 yılın sonunda sözleşmeyle birlikte ipoteklerin de fek edilmesi zorunlu olup aksine davranış 2002/2 sayılı Tebliğ ve 4054 sayılı Kanunun hükümlerine aykırı olup yaptırım gerektirir. Bu duruma maruz kalmış bayilerin derhal Rekabet Kurumu’na başvurmasını önermekteyiz.

Shell&Turcas Petrol A.Ş. – 704 bayii 24.06.2010,  ( 10-45/806-267 )

Shell&Turcas Petrol A.Ş. ile 704 bayii arasındaki anlaşmalara bireysel muafiyet tanınması talebi üzerine yapılan inceleme sonucunda;

Rekabet Kurumu’na başvuran bir akaryakıt istasyonu sahibi, bayilik sozlesmesinin eki ve teminatı olarak yapılan intifa sozlesmesinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı olması nedeniyle gecersizliğine ve Opet’in  faaliyetlerinin 4054 sayılı Kanunun 4. ve 6. maddelerine aykırı olması nedeniyle ihlale son verilmesine ve gerekli yaptırımların uygulanmasına, muafiyet hukumlerinin uygulanacağı gorusunun kabul edilmesi halinde muafiyetin geri alınmasına, ayrıca tedbir kararı verilerek intifaya dayanan taleplerin sorusturma neticeleninceye kadar durdurulmasına karar verilmesi talep etmiştir.

Bunun üzerine karar veren Rekabet Kurulu,

1- Opet Petrolculuk A.S. ile (…………………..) arasında imzalanmıs olan bayilik sozlesmesi ve bununla bağlantılı 10.10.2002 tarihli intifa sozlesmesinden olusan rekabet yasağına dayalı dikey iliskinin, 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey Anlasmalara Đliskin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına,

2- 18.9.2010 tarihinden sonra taraflar arasında mevcut olan rekabet yasağına dayalı dikey iliskinin her iki tarafın da acık iradesi olmaksızın herhangi bir sebeple uzatılmaya zorlanması ya da bu sure sonunda rekabet etmeme sartına son verilmesini engelleyen herhangi bir durum olması halinde 4054 sayılı Kanun’un 4.maddesi cercevesinde islem tesis edileceği hususunun Opet Petrolculuk A.S.’ye bildirilmesine,

3- Opet Petrolculuk A.S.’nin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği yonundeki sikayetlerin reddine,

4- Muafiyetin geri alınması kosullarının olusmadığına,

5- Bununla birlikte intifa hakkının tapudan terkinine karar verme yetkisinin hukuk mahkemelerine ait olduğu hususunda basvuru sahibinin bilgilendirilmesine

karar vermiştir.

Bu karara karşı Danıştay 13. Dairesi’nde dava açan istasyon sahibi, kararın iptaliyle yürütmenin durdurulmasını talep etmiştir. Talebi inceleyen Danıştay 13. Dairesi,

davacı iddialarının, Kanun’un 4. ve 6. maddeleri kapsamında ihlâl iddialarına ilişkin bulunması nedeniyle, davalı idarece davacının iddialarıyla ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma yapılmasına karar verilmesi gerekirken, belirtilen sürece uyulmaksızın Kurul’ca doğrudan ilk inceleme raporu değerlendirilerek karar verilmesinde 4054 sayılı Kanun’a uyarlık görülmemiştir. Açıklanan nedenle; 2577 sayılı Kanun’un 27. maddesindeki koşulların birlikte oluştuğu anlaşıldığından, Rekabet Kurulu’nun 16.09.2009 tarih ve 09-42/1060-270 sayılı kararının yürütülmesinin durdurulmasına, 29.03.2010 tarihinde oybirliğiyle karar vermiştir.

 　NOT: Aynı konuda bir istasyoncu ile Petrol Ofisi arasında görülen davada dava sonuçlanmış ve 29.03.2010 tarihinde davanın kabulüne karar verilmiştir. Şimdi gözler Rekabet Kurumu’nda…..

Petrol Ofisi A.Ş. – Akaryakıt Paz. San. ve Tic.A.Ş.

Petrol Ofisi A.Ş. ile Akaryakıt Pazarlama San. ve Tic. A.Ş. arasındaki dikey anlaşmaya muafiyet tanınması talebi üzerine yapılan inceleme sonucunda;

- Petrol Ofisi A.Ş. ile Akaryakıt Pazarlama San. ve Tic. A.Ş. arasında imzalanan dikey anlaşmanın 15 yıllık intifa süresi sonuna kadar, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 5/a maddesinde düzenlenen istisna hükmüne uyduğuna, bu nedenle Petrol Ofisi A.Ş. lehine tanınan intifa hakkının süresinin dikey anlaşmalarda yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerine ilişkin olarak 2002/2 sayılı Tebliğ ile öngörülen 5 yıllık süre sınırına tabi olmadığına,

- Ancak, Petrol Ofisi A.Ş. ile malikler, 15 yıllık intifa hakkı süresinin sonunda işletici şirket olan Akaryakıt Pazarlama San. ve Tic. A.Ş.’nin tüm hisselerinin maliklere devredileceği hususunda anlaştıklarından, bu devrin gerçekleşmesi halinde taşınmaz maliki aynı zamanda akaryakıt istasyonunun işleticisi olacağından, dikey ilişkinin istisna hükmünün kapsamından çıkacağına

karar verildi.

15.04.2010, ( 10-31/472-176 )