Rekabet Kurulu kararlarına karşı açılacak davalar artık Danıştay’da değil Ankara İdare Mahkemesi’nde görülecek. Konuya ilişkin Rekabet Kurumu açıklaması aşağıda sunulmuştur.

“Rekabet Kurulu kararlarına karşı başvurulacak yargı merci, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 55 inci maddesinin birinci fıkrasında özel olarak düzenlenmiş bulunmaktaydı. Söz konusu hüküm, “Kurulun nihai kararlarına, tedbir kararlarına ve idarî para cezalarına ilişkin kararlarına karşı iptal davalarının ilk derece mahkemesi olarak Danıştay’da görülür” şeklindeydi.

5 Temmuz 2012 tarih ve 28344 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6352 sayılı Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Basın Yayın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava ve Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanunun 63 üncü maddesi ile 4054 sayılı Kanunun 55 inci maddesinin birinci fıkrası, “İdari yaptırım kararlarına karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir. Kurul kararlarına karşı açılan her türlü dava öncelikli işlerden sayılır” şeklinde değiştirildi ve değişiklik yürürlüğe girdi. Değişiklik nedeniyle, bu tarihten itibaren Rekabet Kurulu kararlarına karşı ilk derece mahkemesi olarak Danıştay’da değil, yetkili idare mahkemelerinde dava açılması gerekiyor.

Yetkili mahkemenin belirlenmesinde, idari davalarda genel yetkiyi düzenleyen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 32. maddesi geçerli olacak. Bu hükme göre, “Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir”. Bu hüküm uyarınca değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Rekabet Kurulu kararlarına karşı ilk derece mahkemesi olarak Ankara İdare Mahkemelerinde dava açılması gerekecek.

Değişiklik, yalnızca ilk derece mahkemesi bakımından söz konusu olup temyiz merci bakımından herhangi bir değişiklik bulunmuyor. Bir başka deyişle, yetkili idare mahkemelerinin verdikleri kararın temyizi için yine Danıştay’a başvurulacak.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur. “

Lisans iptaliyle ilgili görülmekte olan bir davada Ankara İdare Mahkemesi tarafından şok bir karar verilmiştir. Karara göre, bayilik lisansı  ancak kurul kararı ile verilebilir.Kanunun bu maddesi yönetmelikle daire başkanlıklarınca sonuçlandırılır şeklinde değiştirilemeyeceği gerekçesinden hareket eden mahkeme, bu sebeple daire başkanlıklarınca verilen lisansların yürütmesinin durdurulmasına karar vermiştir. Eğer mahkemenin bu doğrultudaki yürütmenin durdurulması kararı itirazla değişmez ve sonuçta mahkeme nihai kararını da bu doğrultuda verip karar kesinleşirse, daire başkanlıklarınca verilen tüm lisansların iptal edilmesi söz konusu olabilecektir.

Rekabet Kurumu Başkanı Prof. Dr. Nurettin Kaldırımcı Akaryakıt sektöründeki dikey anlaşmalar için 18 Eylül 2010′da sona erecek süreçle ilgili açıklama yaptı

Rekabet Kurulunun bir yılı aşkın süredir akaryakıt sektöründeki dikey anlaşmalara ilişkin almış olduğu ve Danıştay tarafından da hukuka uygun bulunan kararları çerçevesinde, gelinen süreç hakkında sektörde oluşan bazı tereddütlerin giderilmesi amacıyla bir açıklama yapılması gereği ortaya çıkmıştır.

Bilindiği üzere 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 5. maddesi dikey anlaşmalarda yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün ya da daha genel ifade ile rekabet yasağının en fazla beş yıl süreyle geçerli olacak şekilde düzenlenebileceğini öngörmektedir. Ancak sadece bayilik sözleşmelerinin beş yıl süreli olarak düzenlenmesi, bayilik sözleşmeleri ile bağlantılı ve onlarla birlikte değerlendirilen intifa, tapuya şerh edilmiş kira ve benzeri uzun süreli sözleşmelerin süreleri beş yıl kuralına uyumlaştırılmadıkça yeterli olmamaktadır.

Nitekim Rekabet Kurulu bu noktadan hareketle, 5.3.2009 tarihli kararlarında, intifa ve tapuya şerh edilmiş kira gibi sözleşmelerin bayi üzerindeki rekabet yasağının süresini fiili olarak uzattığı tespitine yer vermiş ve bu tür sözleşmelerin varlığında beş yılı aşan süreler bakımından dikey anlaşmaların Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamayacağını belirtmiştir. Söz konusu kararların alınmasında Kurumumuzca hazırlanan Akaryakıt Sektör Raporu’ndaki tespitler ile Danıştay’ın 13.5.2008 tarihli Total-Akdağ kararı ve akademisyenlerden alınan görüşler son derece belirleyici olmuştur.

İzleyen süreçte konu ile ilgili pek çok başvuru, Rekabet Kurulunca yine aynı esaslar çerçevesinde karara bağlanmış ve anlaşmaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’daki yasaklamadan muaf olacağı, sürelerin ne şekilde hesaplanacağı bu kararlarda ortaya konulmuştur.

Diğer yandan, Rekabet Kurulunun söz konusu kararlarının iptali için çeşitli dağıtım şirketlerince Danıştay’da davalar açılmıştır. Bu davalarda yürütmenin durdurulması talepleri Danıştay 13. Dairesince reddedilmiş; ret kararlarına karşı davacılar tarafından yapılan itirazlar da Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından haklı görülmemiştir. Bunun da ötesinde söz konusu davalardan üç tanesi Danıştay 13. Dairesince esastan görüşülerek reddedilmiştir. Dolayısıyla Rekabet Kurulunun sektörde yaygın olarak “intifa kararları” olarak bilinen, akaryakıt sektöründeki dikey anlaşmalara ilişkin kararlarının ve bu kararlara esas teşkil eden ikincil mevzuatın usule ve hukuka uygunluğu, Danıştay 13. Dairesince de teyit edilmiştir.

Tüm bu özetlenen sürecin bir sonucu olarak, 18 Eylül 2005 tarihinden önce imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmeleri ile bunlarla bağlantılı intifa veya tapuya şerh edilmiş kira sözleşmelerinden oluşan dikey anlaşmaların önemli bir bölümünün, en geç 18 Eylül 2010 tarihi itibarıyla sona erdirilmesi veya duruma göre sözleşmelerle ilgili gerekli tadillerin yapılması zorunluluğu bulunmaktadır.

Bununla birlikte, sektörün çeşitli seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüslerden ve teşebbüs birliklerinden, uygulamanın ileri bir tarihe ertelenmesine yönelik bir çalışma olup olmadığı yönünde Kurumumuza çeşitli sorular gelmektedir. Öncelikle belirtilmelidir ki 18 Eylül 2010 tarihi, ilgili kararlara esas teşkil eden 2002/2 sayılı Tebliğ’in çeşitli hükümlerinin yürürlüğe giriş tarihinden kaynaklanmaktadır. Hâlihazırda ise Rekabet Kurumunun gündeminde Tebliğ’in kısmen veya tamamen değiştirilmesi yahut uygulamasının ertelenmesi yönünde bir çalışma bulunmamaktadır. Dolayısıyla 18 Eylül 2010 tarihiyle ilgili bir erteleme de söz konusu değildir.

Bu noktada ilgilileri bakımından önem arz ettiği düşünülen bir hususu hatırlatmakta fayda görülmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 56. maddesinde, muafiyet koşullarını taşımayan bir anlaşmanın geçersizlik yaptırımına tabi kılınacağı düzenlenmiştir. Bu nedenle, özellikle petrol piyasası mevzuatı hükümleri uyarınca geçerli bir bayilik sözleşmesi olmaksızın bayilik faaliyeti yapılamayacağı hususu da dikkate alındığında, ilgili dağıtım şirketlerinin ve bayilerin gerek rekabet hukuku mevzuatı gerekse petrol piyasası mevzuatı bakımından mağdur olmamaları için, en geç 18 Eylül 2010 tarihine kadar gerekli tedbirleri almalarında büyük önem bulunmaktadır.

İlgililere ve kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Prof. Dr. Nurettin Kaldırımcı

Rekabet Kurumu Başkanı

Dağıtım şirketine hiç bir borcu bulunmadığı halde beş yıllık muafiyet süresi dolduktan sonra sözleşmenin son bulması ve intifanın kaldırılmasıyla birlikte ipoteğin fek edilmemesi, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ve 2002/2 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil eder mi ?

Rekabet Kurulu’nun 05.03.2009 tarih ve 2009/1-14 Dosya, 09-09/187-57 Karar numaralı Barbaros-Altınbaş kararı ile 05.03.2009 tarih ve 2009/1-13 Dosya, 09-09/186-56 Karar numaralı Pol-Pet-Bölünmez kararında konuyla ilgili açıklaması şöyledir:

Son günlerde konuyla ilgili tarafımıza gelen sorular, dağıtım şirketlerine hiç borç bulunmamasına karşın ipotekleri fek etmedikleri, nedeni sorulduğunda, gelin yeni sözleşme yapalım ondan sonra kaldırırız şeklinde baskı açıklamaları yapıldığı, bu durumda ne yapılması gerektiği şeklindedir.

18.09.2005 tarihinden önce başlamış dikey ilişkilerde en geç 18.09.2010 tarihinde, bu tarihten sonrakilerde ise 5 yılın sonunda sözleşmeyle birlikte ipoteklerin de fek edilmesi zorunlu olup aksine davranış 2002/2 sayılı Tebliğ ve 4054 sayılı Kanunun hükümlerine aykırı olup yaptırım gerektirir. Bu duruma maruz kalmış bayilerin derhal Rekabet Kurumu’na başvurmasını önermekteyiz.

Shell&Turcas Petrol A.Ş. tarafından 704 bayisi hakkında yapılan, 18.09.2010 tarihinden itibaren 2 yıl daha bireysel muafiyet tanınması talebi, Rekabet Kurulu tarafından reddedildi. Karar aşağıda sunulmuştur.

Shell&Turcas Petrol A.Ş. – 704 bayii 24.06.2010,  ( 10-45/806-267 )

Shell&Turcas Petrol A.Ş. ile 704 bayii arasındaki anlaşmalara bireysel muafiyet tanınması talebi üzerine yapılan inceleme sonucunda;

Rekabet Kurumu’na yapılan başvurularla 19.03.2009 tarihinde yayınlanan ilk kararlardan sonra verilen kararlar o kadar değişik biçimde yayınlandı ki, bayiler hangisinden ne anlam çıkaracağını şaşırdı. Oysa bugüne kadar yayınlanan tüm kararlar aynı sonucu doğurmaktadır. En son yayınlanan kararlara bakan bayiler, kurulun başvurularını reddettiğini öğrenince adeta şoke oldular. Oysa 18.09.2010 tarihine kadar grup muafiyetinden yararlandığına şeklindeki tüm başvurular, başvurunun reddi anlamına gelmektedir. Tabidir ki, 18.09.2010 tarihine kadar 4054 sayılı Kanun’a göre ortada oluşan bir suç olmayacağından, başvuru reddedilmiş demektir. Ancak son kararlar hariç önceki kararların kaleme alınış biçimi bayileri rahatlatıcı şekildeydi. Peki başvurunun reddi açıklaması olan veya bu şekilde yazılmayıp da 18.09.2010 tarihine kadar grup muafiyetinden yararlandığına şeklindeki karar ne anlama gelmektedir. Veya bu başvuruları yapmakta ne fayda vardır. Bir kere durumunuzun 2002/2 sayılı tebliğ ilkelerine uygun olup olmadığı, bu ilk incelemede ortaya çıkmaktadır. Eğer tebliğ ilkelerine aykırı durumunuz varsa karar 18.09.2010 tarihine kadar grup muafiyetinden yararlandığına şeklinde olmayacak, başvurunuz tümden reddedilecektir. Bu da intifa sözleşmenizdeki süre kadar intifanızın süreceği demektir. Böyle bir durumda kararın iptali için idari yargıya başvurmanız gerekecektir. Oysa 18.09.2010 tarihini beklediğinizde, durumunuzu bilen dağıtıcı intifanızı kaldırmayacak, siz bundan sonra Rekabet Kurumu’na başvuracak ve red kararıyla birlikte dava açacaksınız ki, bu süreç en az bir kaç senedir. Hele Danıştay’ın Opet kararından sonra Rekabet Kurumu’nun usul işlemleri daha da artınca, karar alma süreci de bir o kadar uzun olacaktır. Oysa şimdiden kuruma başvurup durumunu anlayanlar, hem dava açmakta önce davranmış olacaklar, hem de durumlarını bildiklerinden dağıtım şirketleriyle görüşmelerini ona göre yapacaklardır. Bize sorarsanız Rekabet Kurumu’na başvurun deriz. Gerisi size kalmış…

Günlerdir akaryakıt piyasasında, Opet’le ilgili bir davanın beklendiği ve bu dava neticesine göre dağıtım şirketlerinin hareket edeceği konuşulmaktaydı. Nihayet beklenen karar Danıştay 13. Dairesi’nin 2009/6787 E. sayılı dosyası ile 29.03.2010 tarihinde verilerek, Rekabet Kurulu’nun ilgili kişi hakkında verdiği kararın yürütmesi durduruldu.

Rekabet Kurumu’na başvuran bir akaryakıt istasyonu sahibi, bayilik sozlesmesinin eki ve teminatı olarak yapılan intifa sozlesmesinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı olması nedeniyle gecersizliğine ve Opet’in  faaliyetlerinin 4054 sayılı Kanunun 4. ve 6. maddelerine aykırı olması nedeniyle ihlale son verilmesine ve gerekli yaptırımların uygulanmasına, muafiyet hukumlerinin uygulanacağı gorusunun kabul edilmesi halinde muafiyetin geri alınmasına, ayrıca tedbir kararı verilerek intifaya dayanan taleplerin sorusturma neticeleninceye kadar durdurulmasına karar verilmesi talep etmiştir.

Bunun üzerine karar veren Rekabet Kurulu,

1- Opet Petrolculuk A.S. ile (…………………..) arasında imzalanmıs olan bayilik sozlesmesi ve bununla bağlantılı 10.10.2002 tarihli intifa sozlesmesinden olusan rekabet yasağına dayalı dikey iliskinin, 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey Anlasmalara Đliskin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına,

2- 18.9.2010 tarihinden sonra taraflar arasında mevcut olan rekabet yasağına dayalı dikey iliskinin her iki tarafın da acık iradesi olmaksızın herhangi bir sebeple uzatılmaya zorlanması ya da bu sure sonunda rekabet etmeme sartına son verilmesini engelleyen herhangi bir durum olması halinde 4054 sayılı Kanun’un 4.maddesi cercevesinde islem tesis edileceği hususunun Opet Petrolculuk A.S.’ye bildirilmesine,

3- Opet Petrolculuk A.S.’nin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği yonundeki sikayetlerin reddine,

4- Muafiyetin geri alınması kosullarının olusmadığına,

5- Bununla birlikte intifa hakkının tapudan terkinine karar verme yetkisinin hukuk mahkemelerine ait olduğu hususunda basvuru sahibinin bilgilendirilmesine

karar vermiştir.

Bu karara karşı Danıştay 13. Dairesi’nde dava açan istasyon sahibi, kararın iptaliyle yürütmenin durdurulmasını talep etmiştir. Talebi inceleyen Danıştay 13. Dairesi,

davacı iddialarının, Kanun’un 4. ve 6. maddeleri kapsamında ihlâl iddialarına ilişkin bulunması nedeniyle, davalı idarece davacının iddialarıyla ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma yapılmasına karar verilmesi gerekirken, belirtilen sürece uyulmaksızın Kurul’ca doğrudan ilk inceleme raporu değerlendirilerek karar verilmesinde 4054 sayılı Kanun’a uyarlık görülmemiştir. Açıklanan nedenle; 2577 sayılı Kanun’un 27. maddesindeki koşulların birlikte oluştuğu anlaşıldığından, Rekabet Kurulu’nun 16.09.2009 tarih ve 09-42/1060-270 sayılı kararının yürütülmesinin durdurulmasına, 29.03.2010 tarihinde oybirliğiyle karar vermiştir.

 　NOT: Aynı konuda bir istasyoncu ile Petrol Ofisi arasında görülen davada dava sonuçlanmış ve 29.03.2010 tarihinde davanın kabulüne karar verilmiştir. Şimdi gözler Rekabet Kurumu’nda…..

Rekabet Kurulu’nun intifa sözleşmelerine ilişkin muafiyet sınırını beş yılla sınırlandırmasına dair kararlarından sonra, dağıtım şirketleriyle bayiler arasında ileriye dönük olarak bu kararın aşılması doğrultusunda çareler bulunmaya başlandı bile. Beş yıldan sonra da bayilik ilişkisinin devamı arzulanan ve fakat uzun ilişkiyi garantiye almadan yüksek bedellerden bahsedilemeyen bu ortamda, taraflar çeşitli arayışlarla sorunu çözmeye başladılar. Aşağıdaki karar buna örnek olup, tarafların 15 yıllık bir ilişki kurulmasını sağladıkları görülmektedir. Bir tarafta dağıtıcısından kurtulmaya çalışanlarla, diğer tarafta uzun süreli garantilerle yüksek bedelleri almaya çalışanlar….bakalım süreçte daha neler olacak.

Petrol Ofisi A.Ş. – Akaryakıt Paz. San. ve Tic.A.Ş.

Petrol Ofisi A.Ş. ile Akaryakıt Pazarlama San. ve Tic. A.Ş. arasındaki dikey anlaşmaya muafiyet tanınması talebi üzerine yapılan inceleme sonucunda;

- Petrol Ofisi A.Ş. ile Akaryakıt Pazarlama San. ve Tic. A.Ş. arasında imzalanan dikey anlaşmanın 15 yıllık intifa süresi sonuna kadar, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 5/a maddesinde düzenlenen istisna hükmüne uyduğuna, bu nedenle Petrol Ofisi A.Ş. lehine tanınan intifa hakkının süresinin dikey anlaşmalarda yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerine ilişkin olarak 2002/2 sayılı Tebliğ ile öngörülen 5 yıllık süre sınırına tabi olmadığına,

- Ancak, Petrol Ofisi A.Ş. ile malikler, 15 yıllık intifa hakkı süresinin sonunda işletici şirket olan Akaryakıt Pazarlama San. ve Tic. A.Ş.’nin tüm hisselerinin maliklere devredileceği hususunda anlaştıklarından, bu devrin gerçekleşmesi halinde taşınmaz maliki aynı zamanda akaryakıt istasyonunun işleticisi olacağından, dikey ilişkinin istisna hükmünün kapsamından çıkacağına

karar verildi.

15.04.2010, ( 10-31/472-176 )

İki tarafın açık rızası ile intifa ve bayilik sözleşmesinin yenilenmesine örnek olarak bir Rekabet Kurulu kararı örneği:

Petrol Ofisi A.Ş. – Petrol-Tur Petrol ve Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti.

Petrol Ofisi A.Ş. ile Petrol -Tur Petrol ve Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti. arasındaki dikey anlaşmaya muafiyet tanınması talebi üzerine yapılan inceleme sonucunda;

1-) Petrol Ofisi A.Ş. ile Petrol-Tur Petrol ve Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti. arasında imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmesi, protokol ve intifa hakkına ilişkin resmi senetten oluşan dikey anlaşmada; 1.5.2008 tarihli bayilik sözleşmesi, 30.5.2008 tarihli protokol ve 20.8.2008 tarihli intifa hakkı tesisi ile tarafların iradelerinin yenilendiği değerlendirilerek, dikey ilişkinin 1.5.2008 tarihli bayilik sözleşmesi tarihinden itibaren 5 yıl süreyle 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına,

2-) Söz konusu anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet tanınamayacağına

karar verildi.

08.04.2010, ( 10-29/436- 162 )

Rekabet Kurulu çok yeni aldığı bir karar ile, tonaj taahhüdü ile ilgili karar alma yolunda bir adım attı. Kurul kendisine yapılan bir başvuru üzerine, satış tonajı tahhüdünün 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında olmadığına, ancak başkanlığın bu konuda “Rekabet politikası ile ilgili olarak alınacak kararlar ve ilgili mevzuat hakkında görüş bildirmek” yetkisini kullanarak EPDK’ya görüş bildirilmesi için konunun başkanlığa gönderilmesine karar verdi. Karar aşağıdaki gibidir.